Bilgisayar Terimleri ve Anlamları

Bilgisayar
Computer


Elektronik tekniklerle üretilmiş olan, yalnızca 4 işlem aritmetik yapabilen
ve iki sayıyı karşılaştırabilen bir makinadır. Aslında, insan (ya da herhangi
bir canlının) beyniyle karşılaştırılamayacak kadar YAVAŞ ve YETENEKSİZ
olan bilgisayarların, günümüzde bu denli yaygınlaşmalarının iki önemli
nedeni vardır :
1) Aritmetikte insanlardan daha HIZLI ve HATASIZ olmaları;
(Küçük bir kişisel bilgisayar, 5 haneli iki sayıyı, saniyenin
50,000'de birinde rahatlıkla çarpabilir).
2) Belleklerinin son derece güçlü olması. (10 basamaklı,
10,000,000 telefon numarasını hiç unutmadan, gerektiği
kadar süre ile unutmadan saklayabilirler).

Program
Program


Bilgisayarların herhangi bir işi yapabilmeleri için, o işi en ince ayrıntısına
kadar, tüm kural ve mantışıyla, adım adım tanımlayan komutlar dizisidir.

Programlama
dili
Programming Language


Bilgisayar programlarını oluşturan komut dizileri, bilgisayar ortamında
ikili sayı sisteminde kodlanarak saklanır. Bu sayı sisteminde kodlanmış
olan komutlar, sayılar ve veriler şu görünümdedirler .
3A 2E F2 DC 08 0E 3A F0 33 EA 3F D1 A0 ..... vs vs (Onaltılı kod)
1100 0100 1101 1001 0001 0110 1110 1011 ..... vs vs (İkili kod)
Bu biçimde kodlanmış olan komutlar dizisine "makina dilinde program"
adı verilir. Bir zamanlar programcılar bu dille program geliştirmek
zorundaydı ve dolayısıyla bu dilde düşünüp yazmaları gerekiyordu.
Sonradan, geliştirilen, bildiğimiz harf, rakam ve karakterlerden oluşan
programlama dilleri geliştirildi. Günümüzde yaygın olarak kullanılan
programlama dillerine BASIC, C, C++, FORTRAN, COBOL, PASCAL, LISP,
ASSEMBLY örnek olarak gösterilebilir.
Herhangi bir programlama dili kullanılarak yazılmış olan bir programı
makina diline çeviren programlara da DERLEYİCİ adı verilir.

Yazılım
Software


Bir bilgisayarın işe yaraması için gereken ve gerekebilecek programların
tümüne birlikte verilen isimdir. Bir başka deyişle; yazılım, bir programlar
topluluşudur (ya da bütünüdür.)
Genel olarak 3 türlü yazılım vardır :
1) Sistem Yazılımı: Bir bilgisayarın, genel anlamda çalışır
durumda olmasını sağlayan programlar grubudur.
Bilgisayarların marka ve modellerine göre önemli ayrılıklar
gösterirler.
2) Destek Yazılımı: Çalışır durumda bir bilgisayarda,
kullanıcıların bazı temel işleri kolayca yapmalarını sağlayan
programlardır; disk/disket/teyp kopyalama programları,
herhangi bir metin yazmak için kullanılan editörler, bilgileri
yedeklemek için kullanılan programlar gibi.
8 0 - Kitap Hakkında
3) Uygulama Yazılımı : Bilgisayarların asıl kullanım amaçlarına
uygun çalışmalarını sağlayan programladır. Muhasebe, Bordro,
Bilgisayar Destekli Tasarım, Kelime İşlem, Elektronik
Tablolama, Havayolu, Otel Reservasyon ve oyun programları
gibi programlardır.
Donanım
Hardware
Bilgisayarın elektronik/elektromekanik ve mekanik aksamına verilen
genel isimdir. Örneğin, bilgisayarın ekranı, klavyesi, entegre devre ve
transistörleri, enerji kabloları, disk/disket sürücüleri, açma-kapama
anahtarı, yazıcısı birer donanım unsurudur.

İşletim Sistemi
Operating System


Bir elektronik malzeme yığını olan bilgisayarın, kullanıcısıyla (ya da
kullanıcılarıyla) haberleşmesini sağlayan, verilen komutları çözümleyip
yerine getirilmesi için gerekli hazırlıkları yapan, bilgisayarın sahip olduğu
kaynakların (bellek, manyetik bilgi saklama kapasitesi, zaman) kolay ve
verimli kullanılmasını sağlayan sistem ve destek yazılımlarıdır.
Günümüzde yaygın olarak kullanılan işletim sistemlerine örnek olarak, en
başta MS-DOS, sonra UNIX (XENIX, HPUX, AIX gibi türevleri), OS/2,
VMS, MVS gösterilebilir. Bu kitapta, Microsoft (ABD) firması tarafından,
IBM PC serisi ve bunlarla uyumlu olan kişisel bilgisayarlar için geliştirilmiş
olan MS-DOS isimli İşletim Sistemi ve kullanılması anlatılmaktadır.
PC
Personal Computer
Personal Computer sözcüklerinin baş harfleridir. İlk olarak IBM firmasının
bir modeline verdiği isim olarak bilgisayar dünyasında kullanılmaya
başlanan bu iki harf, artık bilgisayar dünyasında neredeyse bir sözcük
gibi kullanılmaya başlanmıştır. Artık sadece IBM marka ve belirli bir tip
bilgisayar için değil; binlerce fabrikada üretilen, oldukça farklı olabilen
bilgisayarlara verilen genel bir isim haline gelmiştir. Bir zamanlar IBM
markası da bir sözcük gibi kullanılırdı. Benim bir zamanlar çalıştığım bir iş
yerinin, dahili telefon rehberinde "Sekreter, mühendis" gibi ünvanların
yanısıra "Aybiyemci" diye bir grup personelin de adı yer alırdı. 1980'li
yıllarda "Sizin IBM ne marka ?" gibi soruurdu doğrusu..
Kısaca PC diye adlandırdığımız sınıftaki kişisel bilgisayarların tek ortak
özellikleri INTEL marka merkezi işlem birimine (CPU) sahip olmalarıdır.
1994 yılı itibarıyla, INTEL 8088, 80186, 80286, 80386, 80486 ve
Pentium (bazılarına göre 80586) model numaralarıyla anılan M.İ.B
modelleri ve bunların eşdeğeri başka marka M.İ.B lerle birçok çeşit kişisel
bilgisayar üretildi.
INTEL SERİSİ MERKEZİ İŞLEM BİRİMLERİNİN
GELİŞME SÜRECİ
M.İ.B Yıl Max. Bellek
(Byte)
Komut/Saniy
e
Transistör
Sayısı
Intel 4004 1971 640 60,000 2,300
Intel 8080 1974 64,000 290,000 5,000
Intel 8086 1977 1,000,000 333,000 5,500
Intel 8088 1978 1,000,000 333,000 20,000
Intel 80286 1982 16,000,000 2,000,000 134,000
Intel 80386 1985 4,000,000,000 4,000,000 275,000
Intel 80486 1986 4,000,000,000 15,000,000 1,200,000
0 - Kitap Hakkında 9

CPU (M.İ.B)
Central Processing Unit


İngilizce Central Processing Unit (Merkezi İşlem Birimi) sözcüklerinin baş
harflerinden oluşan bu kısaltma, her türlü bilgisayarın "beyni"
denebilecek, aritmetik ve mantık işlemlerinin yapılmasını sağlayan
elektronik devre ya da devrelere verilen genel isimdir. PC lerde kullanılan
M.İ.B'ler genellikle INTEL marka 80286, 80386, 80486 gibi kodlarla
anılan entegre devrelerdir.

RAM (Bellek)
Random Access Memory


Sayısal bilgisayarların, çalıştıkları sürece programlarını ve kısmen verileri
sakladıkları devrelerdir (sayısal olmayan bilgisayarlar da vardır; ama bu
tip bilgisayarlar hem artık pek kullanılmadıkları, hem de genel amaçlı
olmadıkları için, bu kitabın konusu dışında kalmaktadırlar). Bellek
sözcüğü ilk bakışta, bilgilerin uzun dönem saklandıkları devreler ya da
parçalarmış gibi düşünülse de, tam tersine, bilgisayarın kapatılması
durumunda tamamen sıfırlanan devreler için kullanılan, İngilizce, Random
Access Memory sözcüklerinin kısaltılmışıdır. RAM kapasitesi, bilgisayarın
saklayabileceği bilgilerin miktarıyla (bilgi saklama kapasitesi) pek ilgili
değildir; yalnızca bilgisayarda kullanılabilecek programların büyüklüğünü
belirler. RAM kapasiteleri, PC serisi bilgisayarlarda genellikle 640 KByte,
1, 2, 4, 8, 16 MByte gibi ölçülerle ifade edilirler. (Bkz : Byte, bit)

Disk
Disk


Bilgisayarlarda, bilgilerin uzun dönem saklanabilmesi için kullanılan,
manyetik kayıt prensipleriyle çalışan birimlerdir. PC dünyasında, 1994
yılında kullanılan disklerde tipik kapasiteler 40, 80, 120, 240 MByte,
1024 ve 2048 MByte olarak sayılabilir. 1980 yılların sonlarında bu
kapasiteler 5, 10, 20 MByte dolayındaydı. (1024 MByte = 1 GigaByte.)
Esnek bir yapıya sahip olan disketlerden ayırmak için Hard Disk (sert
disk) adıyla da anılırlar.

Disket
Diskette / Floppy Disk


Çalışma prensibi olarak disklere çok benzeyen, ancak kapasiteleri çok çok
daha düşük olan manyetik kayıt ortamlarıdır. Genellikle program ve veri
taşıma, aktarma ve yedekleme ortamı olarak kullanılırlar. Tipik
kapasiteleri 1.2 - 1.44 MegaByte'dır.
PC dünyasında iki değişik ölçüde disket ve bunlara göre iki değişik disket
sürücü kullanılmaktadır; 3.5 inch ve 5.25 inch eninde olanlar. Her bir
tipin, üretimlerinde kullanılan manyetik malzemesinin kalitesine bağlı
olarak, tek (SD) ve çift yoğunluk (DD) ve yüksek yoğunluk (HD) diye
adlandırılan değişik kapasitelerde ikişer tipi kullanılmaktadır. Daha eski
yıllarda tek ve çift yüzlü türleri de vardı, fakat artık hep çift yüzlü
disketler kulla-nılmaktadır.)

Sistem Disketi
System Disk


Bir PC'yi açıp (''boot'' edip) asgari özellikleriyle de olsa çalışır duruma
getirebilmek için gerekli ve yeterli programlar içeren özel bir şekilde
hazırlanmış disketlere verilen isimdir.

Monitör
(Ekran)
Monitor (Screen)


PC tipi bilgisayarların ekranları için kullanılan bir başka isimdir. PC
dünyasında Hercules (Renksiz), CGA, EGA, PGA, XGA, VGA, SVGA kod
isimleriyle anılan birçok çeşit monitör kullanılmıştır. PC'lerde CGA, EGA,
VGA gibi özellikler aslında yalnızca EKRAN'ın özellikleri değildir. Görüntü
kartıyla ekranı birlikte bir bütün olarak kabul etmek gerekir. Şu yıllarda
en yaygın olarak kullanılan tipi SVGA olarak anılandır. Tipik bir SVGA
ekranda görüntüler enine 800, yukarıdan aşağı da 600 noktadan
oluşmaktadır (biraz daha para harcarsanız 1280 X 1024 nokta
çözünürlükte (İngilizce : Resolution) monitör de alabilirsiniz). Her bir
noktada 256 değişik renk görüntülenebilir. Özel uygulamalar (grafik
sanatlar veya görüntü işleme uygulamalarında) her noktası 32 milyon
değişik renk verebilen, hatta özel gözlüklerle 3 boyutlu görüntüleri bile
izleyebileceğiniz monitörler vardır.
GÖRÜNTÜ KALİTESİ VE RENK ZENGİNLİĞİ SADECE MONİTÖR TİPİNE
BAĞLI DEĞİLDİR; BİLGİSAYARIN İÇİNDE KULLANILAN GÖRÜNTÜ
KARTININ ÖZELLİKLERİ DAHA ÖNEMLİDİR. İYİ GÖRÜNTÜ İÇİN
BİRBİRİNE UYAN VE BİRBİRİNİ TAMAMLAYAN MONİTÖR VE GÖRÜNTÜ
KARTININ KULLANILMASI GEREKİR.
Terminal PC dünyasında pek kullanılmazlar. Genellikle, çok kullanıcılı, büyük ve
orta boy bilgisayarlarda kullanılırlar. Monitörle aralarındaki en önemli
ayrım şudur: Monitörlerde görüntü oluşturulmasından, bu görüntünün
ekranda kalmasından, program akışı içinde görüntünün
değiştirilmesinden bilgisayar sorumludur. Yani, çalışan bir bilgisayarın
YALNIZCA monitörünü kapatıp yeniden açarsanız, görüntü tekrar ve
aynen geri gelir.
Oysa terminallerde, görüntüden terminal cihazı sorumludur. Bilgisayar,
gerektiğinde, yalnızca bir kez, ekrana görüntülenmesi istenen karakteri
terminale gönderir ve bu konuyu unutur. Bu nedenle, eğer bir terminali
kapatıp açtığınızda, ekrandaki görüntüyü kaybedersiniz.

Klavye
Keyboard Bu birim için söylenecek birşey yok sanırım.

Fare
Mouse

Dış görünüşüyle gerçekten fareye benzeyen bu birim, kullanıcıların klavye
tutsaklıklarını biraz olsun hafifletmek için tasarlanmıştır. Özellikle grafik
uygulamalarda, kalem kullanmaya benzer bir kullanım şekli sağladığı için
çok kullanışlıdır. Optik ve mekanik diye sınıflandırılırlar. PC dünyasında
genellikle mekanik olanları kullanılır. El hareketlerinizi, altlarında bulunan
ve her yöne dönebilen bir top aracılığıyla hissedip, uygulama programına
bu hareket bilgisini aktarırlar.

Yazıcı
Printer


Bilgisayardaki çalışmaların sonuçlarının kağıda aktarılması gerektiğinde
devreye giren bu birimler, PC dünyasında matris, lazer ve püskürtmeli
olarak 3 ana grupta piyasaya sunulmuşlardır.
Matris tipi olanlar, mekanik olarak, ayrı ayrı kontrol edilen 9 veya 24
iğnenin önce bir mürekkep şeridine, sonrada bu şeritle birlikte kağıda
çarpması sonucunda kağıda yazı çıkmasını sağlayan yazıcılardır. Ticari
uygulamalarda çok yoğun kullanılırlar. Özellikle birden fazla kopya
yazılması gereken uygulamalarda alternatifleri yoktur. Fatura basımı
gibi... Renkli veya siyah beyaz çıktı üretebilirler.
Lazer tipi olanlar dış görünüşleri ve çalışma ilkeleri açısından fotokopi
makinalarına benzerler. Oldukça yüksek yazı kalitesine sahiptirler ve son
derece sessiz çalışırlar. Sıradan modelleri en büyük A4 ölçüsünde kağıt
kullanılırlar. Çok pahalı modelleri dışında, hepsi siyah beyaz çıktı üretir.

Püskürtmeli yazıcılar, siyah ya da renkli mikroskopik mürekkep zerrelerini
kağıt üzerine püskürterek çalışırlar. Lazer yazıcılar kadar yüksek kaliteli
yazmasalar da gerek sessizlikleri, gerekse fiyatları dolayısıyla lazer
yazıcılara iyi birer rakiptirler. Birden fazla kopyayı aynı anda yazamazlar,
genellikle A4 ölçülerinden daha büyük kağıt kullanamazlar.
Bit İngilizce BInary DigiT sözcüklerinden üretilmiştir. Bilgisayarlarda
kodlamada kullanılan en küçük veri elemanıdır (fizikteki atom gibi). Esas
olarak, ikili sayı sistemindeki rakamlardır; yani yalnızca 0 (sıfır) veya 1
değerini alabilirler.
(Bu toplamanın yanlış olduğunu farkettiyseniz, bu işi biliyorsunuz demektir)
Byte Sayısal kodlamada kullanılan ve anlamlı bilgi içerebilen en küçük veri
elemanıdır. Bir BYTE 8 bit'den oluşur. (Fizikteki molekül gibi).
Örneğin A harfini temsil eden Byte, 0100 0001 bitlerinden oluşur. C
harfiyse 0100 0011'dir.
Bellek, disk, teyp gibi birimlerin kapasitesi Byte ile ölçülür. Bu kapasiteler
genellikle 1000 ve milyon düzeylerinde olduğundan Kilo ve Mega gibi ön
eklerle kullanılır. (1 kilometre = 1000 metre, gibi; ancak bir farkla ki,
bilgisayar dünyasında "kilo" 1000 değil, 1024 misli anlamındadır : 1024
= 210 = 2x2x2x2x2x2x2x2x2x2 )
1 KByte = 1024 Byte KiloByte
1 MByte = 1024 X 1024 Byte MegaByte
1 GByte = 1024 X 1024 X 1024 Byte GigaByte

Virus Baş belası programlar! İşini çok iyi bilen ve bunu kanıtlamak için
başkalarına zarar vermekten kaçınmayan bilgisayar programcıların
yazdığı programlardır. Bu programların ortak özellikleri, virüslü
programın çalıştırılması durumunda, virüslü olmayan programlara da
bulaşabilmeleri, bu yolla hızla yayılmaları ve programı yazanın uygun
gördüğü bir koşul ortaya çıkınca, bilgisayarın diskinde kayıtlı bilgilere
zarar vermeleridir. Bu şart, ayın on üçünün Cuma gününe rastlaması,
günün tarihinin virüs programını yazan kişinin doğum gününe eşit olması,
virüs bulaştığından bu yana bilgisayarın 100. kez açılması gibi herhangi
bir koşul olabilir.
Bilgisayarınıza virüs bulaşması için, dışarıdan virüslü bir program
yüklemiş olmanız ve bu programı bir şekilde çalıştırmış olmanız
gerekmektedir.
VİRÜSLER, BİLGİSAYARIN DONANIMINA ZARAR VEREMEZLER; ANCAK
SİSTEM YAZILIMINI BOZARAK YA DA SİLEREK BİLGİSAYARI ÇALIŞMAZ
DURUMA GETİREBİLİRLER.
Reset Bir bilgisayar çalışırken kilitlenirse (kullanıcı hatası, donanım arızası,
program hatası veya virütik enfeksiyon (!) nedeniyle sistem kilitlenmesi
olabilir); bilgisayarı kapatıp yeniden açmanız gerekebilir. PC tipi
bilgisayarların hemen hemen hepsinde, kapatıp açmaya gerek kalmaması
için RESET düğmesi bulunur. Bu düğmeye bastığınızda, sanki bilgisayarın
elektriğini kesmiş ve tekrar açmış gibi olursunuz. (Kapatıp açmaktan çok
daha sağlıklı bir yöntem olduğuna inanın).

Boot veya
Boot Etmek


İnsanın, botlarının bağcıklarından tutarak kendisini havaya kaldırması
anlamına gelen "bootstrap" kelimesinden türemiştir. Elbette çok anlamlı
değil ama belleğinde hiçbir program olmayan, yeni açılmış bir bilgisayarın
işletim sistemini diskten kendi belleğine yüklemesini ve ayağa
kalkmasını, bir bakıma kendi bağcıklarından çekerek kendini havaya
kaldıran bir insana benzetmek oldukça hoş !

MHz
(Megahertz)


Her bilgisayarın içinde bir kristal vardır (saat devresi de denir). Bu kristal
saniyede milyonlarca kez titrer. (33 Mhz'lik bir bilgisayarda saniyede
33,000,000 kez). Bu titreyen kristalin oluşturduğu sinyalleri, bir bakıma,
davulla kürekçilere tempo veren bir forsa başına benzetebiliriz. Aynı
tempoya göre kürek çekilmeyen bir kalyondaki kargaşayı düşünebiliyor
musunuz? Bilgisayarın içinde de, aynı forsalar gibi belirli bir tempo ve eş
zamanlı olarak çalışması gereken parçalar vardır.
Bir M.İ.B içinde aritmetik ve mantık işlemleri, tipik olarak 3-16 saat
sinyalinde (davul vuruşu) içinde tamamlanmak zorundadır ve tamamlanır
da (bir arıza yoksa). Dolayısıyla saat sinyalini (davul temposunu) ne
kadar sıklaştırırsanız, bilgisayar o kadar hızlı çalışır. Elbette ki, teknik
nedenlerle, saat hızı için bir üst sınır olacaktır.
Genellikle, saat hızının, bilgisayarın hızını belirleyen tek unsur olduğu
düşünülür. BU NE YAZIKKİ YANLIŞTIR: Bilgisayarların hızı (performansı)
saat devresinin hızıyla ÖLÇÜLMEZ.
Nedenini anlamak için şöyle bir hesap yapalım:
Diyelim ki, A marka M.İ.B ile üretilmiş olan bir bilgisayar iki tamsayıyı 10
saat sinyalinde (10 davul sesinde) çarpabiliyor ve bu bilgisayarın saati de
40 MHz hızında çalışıyor. Basitleştirilmiş ve hatalı bir düşünceyle, bu
bilgisayarın saniyede 4,000,000 çarpma yapacağını hesaplayabiliriz.
(Düşüncemiz hatalı, çünkü bu günkü teknolojiyle bir saniyede 8,000,000
adet sayıyı, çarpılmak üzere bilgisayara aktaramayız).

B marka M.İ.B ile üretilmiş bir bilgisayarsa, aynı çarpma işlemini 2 saat
sinyali içinde tamamlayabiliyor olsun ve bu bilgisayar da 20 MHz saat
frekansıyla çalıştırılsın. Yukarıdaki mantık gereği, bu ikinci bilgisayar
saniyede 10,000,000 çarpma yapabilecektir. Yani, saat hızı iki misli yavaş
olmasına karşın, ikinci bilgisayar birinciden 2.5 kez daha hızlıdır.
İşte, 33 MHz bir 80486 bilgisayarın, 33 MHz bir 80386 bilgisayardan
hatırı sayılır bir oranla daha hızlı olmasının nedeni budur.
Farklı M.İ.B'lere sahip iki bilgisayarın hızlarını, saat frekanslarına bakarak
karşılaştırmak KESİNLİKLE YANLIŞTIR.
Bilgisayar hızları MIPS, MFLOPS gibi birimlerle ölçülür. (Bu terimlerin
tanımlarını izleyen sayfalarda bulabilirsiniz),

Editör
Editor


Bilgisayarlarda, estetik özelliği olmayan metinler hazırlamak için
kullanılan programlardır. Genellikle program yazarken kullanılırlar.
(Kelime işlemciler ortada yokken bu programları kullanarak, olabildiğince
estetik yazılar yazmaya çalışırdık, o başka).
MS-DOS ortamında tipik örnekleri EDIT, EDLIN, NORTON EDITOR isimli
programlardır.

İmleç
Cursor


Klavyeden basacağınız bir karakterin, ekranın neresine yerleştirileceğini
belirten, genellikle yanıp sönen bir eksi işaretine benzeyen özel
karakterdir.
1 4 0 - Kitap Hakkında
Tanımların ikinci bölümü....
İlginizi çekmiyorsa, ''Bilgisayarın Kısa
Tarihçesi'' isimli bölüme kadar olan
kısımları okumadan atlayabilirsiniz.

ARİTMETİK
İŞLEMCİ


Arithmetic Co-Processor
Belki inanmayacaksınız ama, PC'lerde kullanılan Intel serisi Merkezi İşlem
birimleri ondalıklı aritmetik işlemlerini doğrudan doğruya yapamazlar.
(Ondalıklı Aritmetik = "kayan noktalı aritmetik", İngilizcesi : Floating
point arithmetic). Ondalıklı sayıları birer tamsayı gibi değerlendirip işlemi
yaparlar ve ondalık noktasının yerini sonradan kararlaştırırlar. Daha
doğrusu bütün bu işlemler, kullanılan programlama dilinin standart
kütüphanesinde bulunan programlar tarafından yapılır. Tamsayı aritmetik
işlemlerini birkaç mikrosaniyede (1 mikrosaniye = bir saniyenin milyonda
biri) yapabilen merkezi işlem birimleri, ondalıklı sayılar üzerinde ancak
milisaniyeler düzeyinde sürelerde yapabilmektedir. (1 milisaniye = 1
saniyenin binde biri). Toplam bir kaç bin işlem için (örneğin bir firmanın
bilançosunun hesaplanması) bu süre farkları pek önemli olmayabilir;
ancak mühendislik hesaplarında, çizim programlarında milyonlarca
ondalıklı çarpma/bölme gerekmektedir. Bu nedenle işlemleri 10 kez bile
hızlandırmak büyük bir başarı olacaktır. (Düşünün, 1 saatte tamamlanan
bir program artık 5 dakikada tamamlanacak...)
Yüksek sayıda ondalıklı aritmetik gerektiren uygulamalar için Intel
firmasının geliştirmiş olduğu yardımcı mikro işlemci ailesi 80287, 80387
gibi 7'yle biten model numaralarıyla anılmaktadır. 80486DX serisi hariç,
PC lerde standart olarak Aritmetik İşlemci bulunmaz; gerektiği
durumlarda sonrada takılır.
Bilgisayarınıza Aritmetik İ şlemci taktırmanız
bilgisayarınızı hızlandırmaz! Yalnızca, bu yardımcı işlemcinin
varlığını hissedebilen ve özelliklerinden yararlanabilen programların
çalışması hızlanır. Bu yetenekte (daha doğrusu gereksinimde) olan
program sayısı oldukça azdır. En başta gelen örnekleri AutoCAD teknik
çizim programı, SAP4 statik hesap programı, LOTUS elektronik tablolama
programıdır.
Intel 80486DX ailesinden merkezi işlem birimine sahip kişisel
bilgisayarlarda aritmetik işlemci MİB'nin içine standart olarak
yerleştirilmiş durumdadır.

ROM (Salt Oku
Bellek)
Read Only Memory


Enerji kesintilerinden bile etkilenmeyen bellek devreleridir. Bu devrelere
hiç bir zaman değişmeyecek olan program ve veriler kaydedilir. PC'lerde
BIOS isimli sistem programları ROM tipi bellek devrelerine kaydedilmiştir.
Bu tip bellek devrelerine kayıt yapmak ya da kayıtlı bilgileri değiştirmek
için özel cihazlar gerekmektedir. Tipik kapasiteleri 128 KiloByte'dır.


ANA Bellek
Main Memory


Daha önce RAM olarak tanımladığım bellek tipidir. Çalışmakta olan
programların ve bu programların kullandığı verilerin YALNIZCA gerekli
olanların GEÇİCİ olarak saklandığı bellektir. Kullanılan programın
çalışması tamamlandığında veya bilgisayar kapatıldığında ana bellekteki
tüm kayıtlar kaybolur. Bir bilgisayarın ANA BELLEÐİNİN kapasitesi bilgi
saklama kapasitesi değildir, çalıştırabileceği programların büyüklüğüyle
ilgili kapasitesidir. Tipik RAM büyüklükleri 640 KiloByte, 1, 2, 4, 8, ve 16
MegaByte'dır.


YAN Bellek
Secondary Storage


Bilgisayarlarda, bilgileri kalıcı olarak saklamak için kullanılan bellektir.
Günümüz teknolojisinde genellikle manyetik prensiplerle kayıt yapılan bu
bellek tipine örnek olarak disk, disket, teyp, CD-ROM ve Magneto Optik
diskler gösterilebilir.

KAŞE Bellek
Cache Memory


Bilgisayarların çalışma hızlarını arttırmak için kullanılan özel bir bellek
devresidir. Özel ve çok hızlı bellek devrelerinden üretilmiş olan bir ana
bellek parçasıdır. Bilgisayarın program veya bilgi saklama kapasitesi ile
bir ilgisi yoktur. Sadece 80386 ve daha yukarı modell bilgisayarlarda
olabilirler. Tipik kapasiteleri 64 - 256 KByte'dır.
CD-ROM Müzik kaydında kullanılan Compact Disklerin bilgisayar dünyasında
kullanılanlarıdır. Bu disklere yapılan sayısal kayıtlar hem çok uzun ömürlü
olmakta hemde dağıtım açısından çok ucuza mal olmaktadır. CD-ROM
sözcüğündeki ROM hecesi, Read Only Memory, yani ylnızca okunabilir
bellek (salt-oku bellek) anlamındadır. Bir başka deyişle, bu ortamlara
kayıt yapamazsınız (şimdilik elbette); ancak daha önce, fabrikasında
yapılmış kaydı istediğiniz kadar okuyabilirsiniz. Tipik CD-ROM kapasiteleri
600,000,000 byte dolayında olduğundan hızla kitap yayıncılığında hızla
yaygınlaşmaya başlamıştır. Bugün pek çok ansiklopedi CD-ROM üzerinde
satın alınabilmektedir.
PC dünyasında, CD-ROM okuyabilen sürücüler, aynı zamanda müzik
CD'lerini de okuyabilmekte, bu sayede PC'ler müzik seti görevini de
üstlenebilmektedir. (Bu iş için bir de ses kartı gerekmektedir; bir masraf
kapısı daha...)

Magneto
Optik
Disk


Manyetik ve optik kayıt teknolojilerini birleştirerek üretilen, üzerine
kullanıcı tarafından kayıt yapılabilen disklerdir. Henüz oldukça pahalı bir
teknoloji olmasına rağmen, kayıt güvenlikleri çok yüksek olduğu için,
değerli bilgilerin uzun süre saklanmasını gerektiren uygulamalarda yaygın
olarak kullanılmaktadırlar. Tipik kapasiteleri 600 - 900 MegaByte'dır.

Çizici
Plotter


Genellikle renkli ve büyük ölçüdeki resimleri (A0, A1 gibi) kağıda
aktarmak için kullanılırlar. Kalemli ve elektrostatik tipleri vardır.
Genellikle mühendislik bürolarınca proje çizim işlerinde kullanılırlar.

Tarayıcı
Scanner

Resim ve fotoğrafların bilgisayar ortamına aktarılmasını sağlayan
cihazlardır.

MODEM Birbirlerine uzak ( 500m - kıtalararası) bilgisayarları veya bilgisayarla
terminallerin bağlantısını telefon hatlarıyla yapabilmek için kullanılan
cihazlardır. Hattın her iki ucuna da yerleştirilen bu cihazlar bilgisayar veri
kodlarını ses sinyallerine dönüştürüp, telefon hattıyla öbür bilgisayara
ulaştırılmalarını sağlar ve öbür uçta tekrar ses sinyallerinden bilgisayar
kodlarına dönüştürür. MOdulatör-DEModülatör kelimelerinden sentetik
olarak üretilmiş bir sözcüktür. Telefon hattı üzerinden bilgi transfer hızları
BAUD birimiyle ölçülür (saniyede gönderilen ya da alınan bit sayısı). Tipik
transfer hızları 2400, 4800, 9600 ve 14400 Baud'dur.
JOYSTICK Genellikle oyun programlarında, ekranda hareket eden nesneleri kontrol
etmekte kullanılan bir çevre birimidir.
MIPS İngilizce Million Instructions Per Second sözcüklerinin baş harfleridir.
Bilgisayarın bir saniyede yerine getirebildiği makina komutlarının
ortalama bir ölçüsüdür.
MFLOPS İngilizce Million FLOating Point Operations Per Second sözcüklerinin
kısaltılmışıdır. Bilgisayarın bir saniyede yapabildiği ondalıklı aritmetik
sayısının ortalama bir ölçüsüdür.

Arabirim
(Interface)

Bilgisayarın ana biriminin yan birimlerle (yazıcı, disk, teyp, modem,
terminal gibi) bağlantısını sağlayan elektronik aksamlara verilen genel
isimdir. Seri, Paralel ve Analog olmak üzere üç ana sınıfta
tasarlanırlar. Seri arabirimler ucuz buna karşılık yavaş olurlar, paralel
arabirimlerse tam tersi. Seri arabirimle yapılan bağlantılar 50-100
metreye kadar uzanabilir fakat paralel ve analog arabirimle yapılan
bağlantılarda 4-5 metreden daha uzun kablo kullanılmamalıdır. Seri
arabirimlere örnek olarak RS-232, RS-422, Klavye arabirimi gösterilebilir.
Centronics, SCSI, IDE gibi arabirimler, paralel arabirimlere, Composite ve
VGA ise analog arabirimlere örnektir.
RS-232 ve
RS-422
Genellikle yazıcı, modem ve terminal bağlantılarında kullanılan seri
sınıfından arabirimlerdir. Karşılıklı bağlanan bilgisayar ve yan birim 300,
1200, 2400, 9600, 14400 karakter/saniye (Baud) gibi transfer hızlarıyla
haberleşirler. Bu arabirimlerde kullanılan kablo uzunlukları tipik olarak 75
metreyle (RS232 için) sınırlıdır. RS-422 de bu sınır 500 metre
dolaylarına çıkar. Haberleşen birimler eşit transfer hızına ayarlanmalıdır.
Centronics Yazıcı bağlantılarında kullanılan paralel arabirimlerdir. Bilgi transfer
hızları, karşılıklı olarak cihazların bilgi gönderme ve gönderilen bilgiyi
işleme hızına bağlıdır.

SCSI Orta ve büyük boy bilgisayarlarda kullanılan disk, teyp, tarayıcı, CD-ROM
sürücülerinin bağlanmasında kullanılan arabirimdir. Kapasitelerin ve hız
gereksinimlerinin hızla arttığı PC dünyasında da yaygın olarak
kullanılmaya başlanmıştır.

IDE veya
Embedded


Şimdilik yalnızca PC dünyasında kullanılmakta olan ucuz ve makul hızda
bir disk arabirimidir.

Kelime İşlemci
Word Processor


Sayfa üzerindeki yerleşimleri de dikkate alarak metin düzenleme işinde
kullanılan programlara verilen genel addır. Örneğin, bu kitabın tamamı
bir kelime işlemciyle yazılmış ve baskıya hazırlanmıştır.
MS-DOS ortamındaki tipik örnekleri MoonStar (Türkiye'de
geliştirilmiştir), WordStar, WordPerfect, Word, Word for Windows,
Professional Write gibi programlardır.

Elektronik Tablolama
Spread Sheet


Program yazmaksızın hesap yapmak için kullanılan programlardır. En
geniş uygulama alanı bankacılık, finans, maliyet hesabı, muhasebe gibi iş
uygulamalarıdır.
MS-DOS ortamında tipik örnekleri Lotus 123, SuperCalc, Excel,
QuattroPro gibi programlardır.

Bilgisayar Destekli Tasarım
Computer Aided Design


Mühendislik ve mimarlık alanlarında kullanılan, teknik çizim ve
simülasyon çalışmalarını kolaylaştıran programlara verilen genel addır.
Tipik örnekleri AutoCAD, MicroCAD, MicroStation gibi programlardır.

Bilgisayar Destekli Üretim
Comp.Aided
Manufacturing


Bilgisayar ekranında tasarımı tamamlanan bir ürünün kendisini veya
modelini, gene bilgisayar kontrolundaki robot veya numerik kontrollu
tezgahlarla üretmek için kullanılan program ve sistemlerdir.
Windows Microsoft firmasının PC dünyasına, MS-DOS'dan sonra en önemli
armağanlarındandır. Her türlü işlemin grafik olarak yürütüldüğü ve bir
bilgisayarın, sınırlı da olsa, bir anda birden fazla iş yapabilmesine olanak
sağlayan bir altyapı programıdır.

Veri Tabanı
Database


Zaman içinde biriken büyük hacımlı bilgi kayıtlarını düzenlemekte ve
bunlar arasında belirli özelliğe sahip olanlarını bulup çıkarmakta
kullanılan program paketlerine verilen genel isimdir. Tipik örneklerin
başında dBase gelmektedir. Neredeyse programlama dili özelliklerine
sahip olacak kadar gelişmiş olan veri tabanı uygulama programları, PC
kullanımının yaygınlaşmasını sağlamış olan önemli uygulamalardır.

Derleyici
Compiler


Herhangi bir programla diliyle (FORTRAN, BASIC, COBOL, PASCAL gibi)
yazılmış programları makina diline çeviren destek programlarıdır.
Turbo Genellikle her PC'nin ön panelinde Turbo etiketli bir düğme bulunur. Bu
düğmeye her basışınızda bilgisayarın hızı bir artacak bir azalacaktır.
Genellikle oyun programlarında, güçlü PC'lerin hızını düşürerek oyunu
kolaylaştırmak için kullanılır. (Yoksa kim niye bilgisayarının yavaş
çalışmasını istesin ki ?)

Multimedya
Multimedia


Veri, ses ve video bilgilerinin bilgisayar ortamında birlikte kullanılmasıdır.
Multimedya sayesinde PC ortamında sesli ansiklopediler, etkileşimli
(interactive) tanıtım ve eğitim programları günlük hayatımıza girmiştir.
Debug / Bug Bilgisayar programcıları arasında oldukça sık kullanılan terimlerdir. Tam
karşılıkları BÖCEK ve BÖCEKTEN ARINDIRMA'dır. Bir programın
umulmadık noktalarında hatalar varsa ve program zaman zaman yanlış
çalışıyorsa, o programda BUG (Böcek) bulunduğuna ilişkin cümleler
kullanılır. Bu hataların bulunarak düzeltilmesi sürecine DEBUG adı verilir.
Bu deyimin bilgisayar terminolojisine girmesinin hikayesiyse oldukça
ilginçtir :
MARK II elektromekanik bilgisayarı için 1950 li yıllarda program geliştiren
Grace Hopper isimli ünlü kadın programcı, hatalı çalışan programındaki
problemi bir türlü bulamamaktaydı. Uzun aramalar sonucunda,
bilgisayarın röleleri arasında sıkışmış kalmış bir böcek ölüsünün bütün
sorunların kaynağı olduğu anlaşılmıştı.
ASCII Kişisel bilgisayarlarda kullanılan standart bir kodlama sisteminin adıdır.
Harf, noktalama işaretleri ve rakamların bilgisayarın bellek ve diğer çevre
birimleri üzerinde saklanırken kullanılacak, ikili sayı sistemindeki
kodlanmış durumlarını belirler. ASCII kodlama tablosunun tamamını Ek-2
de bulabilirsiniz.
Karakter ASCII Kodu Karakter ASCII Kodu
0 00110000 A 01000001
1 00110001 B 01000010
2 00110010 C 01000011
3 00110011 D 01000100
4 00110100 E 01000101

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !